چرا نمی‌توان به اروپایی‌ها اعتماد کرد؟

اروپایی‌ها بعد از خروج ترامپ از برجام به غیر از برخی موضع گیری های لفظی عملاً اقدامی برای تامین منافع ایران انجام ندادند؛ رهبر انقلاب همزمان با شروع مذاکرات با سه کشور اروپایی نسبت به عدم حصول نتیجه از این مذاکرات هشدار داده بودند.

چرا نمی‌توان به اروپایی‌ها اعتماد کرد؟

به گزارش الف ، با گذشت بیش از یک سال از خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌های تعلیق شده، هنوز اروپایی‌ها نتوانسته‌اند اقدامی جدی در راستای تامین منافع ملی ایران انجام دهند. این در حالی است که چهارده گزارش  آژانس بین المللی انرژی اتمی که منتشر شده بیانگر تعهد ایران به انجام تعهدات هسته ای از زمان امضای برجام تا کنون است.

کانال مالی اینستکس نیز که بعد از حدود یک سال به ثبت رسیده عملاً با تعلل اروپایی ها هنوز به راه نیفتاده و با توجه به موضع گیری سه کشور انگلیس، فرانسه و آلمان بسیار بعید است چنین موضوعی از حداقل کارآمدی برای فروش نفت و برقراری تبادلات مالی ایران برخوردار باشد. اروپایی‌ها در طول ماه‌های گذشته در قبال بازگشت تحریم‌ها، قرار دادن سپاه در فهرست گروه‌های تروریستی و لغو معافیت‌های هسته‌ای توسط دونالد ترامپ صرفاً به اظهار تاسف و حمایت لفظی از برجام اکتفا کردند و هیچ اقدام عملی انجام ندادند.

خروج ترامپ (آمریکا)از برجام نشان داد اروپای مستقل شعاری و آرزویی بیش نیست. و آنان مستقل از آمریکا قادر به انجام هیچ حرکتی نیستند .

حال بعد از گذشت یک سال از عهدشکنی آمریکایی‌ها و تعلل اروپایی‌ها، دولت مبادرت به کاهش تعهدات خود در چارچوب برجام نموده و اولتیماتوم ۶۰ روزه داده که در صورت عدم انجام تعهدات اروپا در برجام و  تامین منافع ایران برخی اقدامات نظیر بالا بردن سطح غنی سازی در دستور کار قرار خواهد گرفت.

این اتفاقات در حالی رخ داده که رهبری از یک سال گذشته و همان زمان با خروج ترامپ از برجام بیان داشتند که نمی‌توان به اروپایی‌ها اعتماد کرد و با توجه به سابقه تاریخی منفی آنها حتماً باید از آنها تضمین های لازم گرفته شود.

حضرت آیت الله خامنه ای ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷ یعنی دقیقاً یک روز بعد از خروج ترامپ از توافق هسته ای درباره‌ی ادامه برجام با سه کشور اروپایی اظهار داشتند: من به این سه کشور هم اعتماد ندارم و می‌گویم به این‌ها هم اعتماد نکنید. اگر می‌خواهید قراردادی ببندید، تضمین واقعی و عملی بگیرید وَالّا فردا این‌ها هم همان کار امروز آمریکا را به شیوه‌ی دیگری خواهند کرد.

ایشان خاطرنشان کردند: این‌ها گاهی در حال لبخند، خنجر را در سینه‌ی طرف مقابل فرو می‌برند و با تعریف و تمجید ظاهری و اینکه ما می‌دانیم شما قرارداد را به هم نمی‌زنید، اهداف خود را دنبال می‌کنند.

البته اروپایی‌ها در هفته‌های اخیر و بعد از کاهش تعهدات ایران در برجام نیز واکنش مناسبی نداشته‌اند و آن چنان که انتظار می‌رفت تحرک خاصی از خود بروز نداده‌اند. بنا به همین دلیل پیش بینی میشود اروپایی‌ها در هفته‌های آینده نیز  اقدام خاصی انجام نخواهند داد.

کلاً در ماه‌های اخیر اروپایی‌ها فقط روی کاغذ و با زبان به تعهدات خود متعهد بوده‌اند و واکنشی در مقابل تحریم‌های مداوم و فزاینده آمریکا از خود نشان نداده‌اند. حتی فراتر از این موضوع کشورهای یونان و ایتالیا با وجود معافیت‌های قبلی دونالد ترامپ از خرید نفت ایران امتناع کرده بودند. همچنین کشورهای اروپایی (علی الخصوص فرانسه) در یک سال گذشته شدیدترین موضع گیری‌ها را نسبت به برنامه دفاعی و سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران اتخاذ کرده بودند.

به دلیل همین مسائل و نوع واکنش اروپایی‌ها است که دولت باید پیگیر محقق شدن سیاست نگاه به داخل، بهره گیری از ظرفیت همسایگان، کمک گرفتن از روسیه و چین و البته همزمان ادامه مذاکرات با اروپایی‌ها باشد. اما انتظار این که اروپایی‌ها در آینده اقدامی در راستای منافع ایران انجام دهند با واقعیات حتماً سازگار نیست و بسنده کردن به چنین برنامه ای حتماً مشکلاتی را ایجاد خواهد کرد.

رهبر معظم انقلاب همچنین در جلسه تیرماه با هیئت دولت که سخنان آن در اسفند ماه منتشر شد به صراحت از تکیه به منابع و مقدورات کشور سخن گفتند و خواهان این شدند که مثل قضیه برجام، جامعه به بسته اروپایی شرطی نشود.

رهبری در این باره می‌فرمایند: کار را در محدوده مقدورات کشور با جدّیّت دنبال بکنید؛ منتظر این و آن نباشید. ما یک روز مشکل اقتصادی کشور را موکول کردیم به برجام، [امّا] برجام نتوانست مشکل اقتصادی کشور ما را برطرف کند و به ما کمک قابل توجّهی بکند؛ و نتیجه این شد که مردم نسبت به برجام شرطی شدند، که وقتی آن بابا [رئیس‌جمهور آمریکا] می‌خواهد از برجام خارج بشود، تا مدّتی که او می‌گوید خارج میشوم، ما همین‌طور دچار تلاطم در بازار خواهیم بود؛ ما شرطی شده‌ایم دیگر، مردم را ما شرطی کرده‌ایم. حالا هم «بسته‌ی اروپایی»؛ مردم را درباره‌ی بسته‌ی اروپایی شرطی نکنید...

البته رهبری در این سخنرانی به صراحت خواستار تحرّک هدفمند دستگاه دیپلماسی کشور در قبال عرصه بین المللی می شوند، اما همزمان از منوط کردن حل مشکلات داخلی به خارج  از کشور نهی می کنند.

انچه در  دو ماه آینده میتواند روند موجود را دستخوش تغییر کند چیزی جز اقدامات عملی اروپا در مقابله با تحریمهای یکجانبه آمریکا  علیه ایران نیست . خرید نفت ایران و انجام مبادلات پولی و ارزی و بخشی از اقداماتی است که اروپا برای  زنده نگه داشتن برجام می‌تواند انجام دهد. آنچه آنان باید بدانند اینکه ایران اینبار یکپارچه و منسجم در صورت پایان ۶۰ روز ضرب الاجل گام‌های بعدی خود را برخواهد داشت.