نگاه عربی به بحران بولیواری

تهران- ایرنا- رخدادهای اخیر جمهوری بولیواری ونزوئلا از ناآرامی و مشکلات شدید معیشتی تا قطع جریان برق و نیز تضاد نگاه و سیاست های چین و روسیه با آمریکا در خصوص این تحولات، در رسانه های عربی نیز بازتاب بسیاری داشته است.

به گزارش گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، ونزوئلا هر چند طی سال های گذشته با چالش های اقتصادی و اجتماعی روبرو بود، اما چالش ها پس از آن تشدید شد که «خوان گوایدو» رهبر مخالفان در 23 ژانویه (سوم بهمن) خود را رئیس دولت موقت خواند و خواستار حمایت بین المللی از خود و برگزاری انتخابات زودهنگام شد.
آمریکا و متحدانش نیز از ماه گذشته در اقدامی خلاف عرف دیپلماتیک، گوایدو را به عنوان رئیس جمهوری موقت ونزوئلا به رسمیت شناخته و از «نیکلاس مادورو» رئیس جمهوری منتخب مردم این کشور خواسته‌اند تا از مقام خود کناره‌گیری کند. آمریکا و همپیمانان واشنگتن در راستای این اقدام خود چند روز پیش میزبان گوایدو در کشورهای خود بودند.
پس از بازگشت گوایدو به ونزوئلا در روزهای گذشته، قطع جریان برق اوضاع در اغلب شهرهای ونزوئلا را بحرانی‌تر کرده است‌‌. در حالی که معترضان سو‌ءمدیریت مسوولان دولتی را عامل بحران قطع برق عنوان می‌کنند، مقامات کاراکاس، آمریکا را پشت پرده خرابکاری‌ها در این کشور می‌دانند و کاخ سفید را به طراحی کودتا در ونزوئلا متهم می‌کند‌‌. این گزارش در بردارنده مهمترین محور تحلیل هایی است که در رسانه های عربی درباره تحولات ونزوئلا منتشر شده است.

** واکاوی بحران ونزوئلا و ریشه های آن
روزنامه «الاخبار» لبنان در گزارشی به قلم «علی فرحات» با عنوان «کاراکاس به سوی مقاومت فراگیر» نوشت: آمریکا تنها به شعله ورسازی میدان های تنش ونزوئلا و تبدیل آن به خطوط برخورد مردمی بسنده نکرد بلکه این کشور با کنترل دستگاه های دیجیتالی که اقدام به توزیع انرژی می کنند تاسیسات برقی ونزوئلا را هدف قرار داد. این اقدام آمریکا با توییت «مایک پمپئو» وزیر امور خارجه آمریکا همزمان شد. او در این توییت آورد «ونزوئلای بدون غذا و دارو اکنون بدون انرژی شده است و پس از این هم بدون مادورو خواهد شد». به نظر می رسد واشنگتن اقدام به اجرایی سازی طرح های متعددی علیه ونزوئلا کرده است که پیش از این ترامپ از آن پرده برداشته بود. این کشور تصمیم گرفته است همه مردم ونزوئلا را مجازات کند. واشنگتن در برابر مخالفت مردم با دخالت های های آمریکا در ونزوئلا دچار یاس و سرخوردگی شده است. ارتش در کنار رئیس جمهوری منتخب ایستاده است و این مسائل خشم آمریکا را به دنبال داشت و سبب خاموش شدن چراغ های کاراکاس شد.
الاخبار آورد: گوایدو پس از قدرت نمایی در کاراکاس، از کارمندان بخش های عمومی خواست که دست به ناآرامی زنند و برای تعطیلی دولت دست از همه فعالیت ها و خدمات خود بردارند. این موضوع نشان داد که طرح «جان بولتون» که از سوی گوایدو به داخل ونزوئلا منتقل شده در حال اجرایی سازی است. طرح گوایدو و همراهان او در راستای منافع مردم نیست و مردم در برابر بزرگترین بحران انسانی که در این کشور وجود دارد، نیاز به خدمات دارند.
شبکه خبری «الجزیره» قطر در گزارشی به قلم «حسان مسعود» نوشت: بحرانی که ونزوئلا با آن دست و پنجه نرم می کند دارای چندین بعد است. این کشور نفت خیز تنها با بحران های اقتصادی، سیاسی و امنینی روبرو نیست، بلکه کمبود مواد غذایی و دارو مصیبت انسانی بزرگی است که زندگی مردم این کشور را تهدید می کند. در شرایطی که گوایدو رئیس جمهوری خودخوانده این کشور برای وارد کردن کمک های آمریکا از طریق راه های زمینی کلمبیا و برزیل تلاش می کند، در داخل ونزوئلا مردم درباره این کمک های آمریکا و ابعاد آن نگاه متعارضی دارند.
به نوشته تارنمای شبکه الجزیره، نگاهی به آمارهایی که از سوی مراکز پژوهشی رسمی و مراکز غیردولتی منتشر شده بیانگر حجم بالای ناگواری شرایط ونزوئلا است. بر پایه نتایج پژوهشی که مرکز پژوهش های آتلانتیک با همکاری مرکز پژوهش های ونزوئلا انجام داده 78.2 درصد از مردم این کشور احساس می کنند که با مصیبت انسانی روبرو هستند . 94.1 درصد از بیماران این کشور از کمبود دارو و 85 درصد مردم این کشور از کمبود مواد غذایی در این کشور رنج می برند. بسیاری از گزارش های تخصصی دلایل این بحران را سیاست های اقتصادی دولت و همچنین تحریم های اقتصادی آمریکا و نیز سیطره مافیای غذا و دارو بر اوضاع کنونی این کشور می دانند. در این زمینه «حسان الزین» کارشناس مسائل ونزوئلا گفته استفاده از حربه کمک های انسانی یکی از راهبردهای آمریکا و دولت ترامپ برای بسیج مردم ونزوئلا علیه دولت این کشور است تا اینگونه وانمود شود که مخالفانی که از حمایت واشنگتن و کشورهای همسایه برخوردارند، می توانند بحران ها را حل کنند.
** دست برتر مادورو در ونزوئلا
روزنامه «الجزیره» عربستان نوشت: در پی درخواست گوایدو از مخالفان برای آغاز دور تازه ای از تظاهرات و قطع بخش های گسترده ای از جریان برق و وخیم شدن اوضاع در ونزوئلا، واشنگتن همه دیپلمات های خود را از این کشور فراخوانده و کاراکاس را تهدید به تحریم های سخت کرده است. گوایدو هم به دنبال قطع جریان برق و وخامت آلام مردم ونزوئلا که سال از بحران اقتصادی و کمبود مواد غذایی و دارو رنج می برند، روی این موضوع حساب باز کرده تا مردم این کشور را علیه دولت مادورو تحریک کند.
تارنمای مرکز پژوهش های «المستقبل» عراق نوشت: ونزوئلا این روزها با تنش های شدیدی روبرو است. درگیری ها در این کشور از حالت مسالمت آمیز خارج شده است. پس از اینکه گوایدو خود را به عنوان رئیس جمهوری موقت این کشور معرفی کرد یک کودتا در ونزوئلا در حال رقم خوردن است. این در شرایطی است که مادورو که از طریق انتخابات قانونی در این کشور به قدرت رسیده است و تلاش می کند در قدرت باقی بماند. اگرچه گوایدو رهبر مخالفان ونزوئلا به قدرت چشم دوخته و در سال های اخیر در نهادها رسمی ونزوئلا صاحب عنوان بوده اما هنوز هم مادورو دست برتر را در اختیار دارد.

** ونزوئلا جبهه جدید تقابل روسیه و چین با آمریکا
به نوشته روزنامه «الوطن» عربستان، بحران کنونی ونزوئلا به دلیل رقابت سیاسی مادورو رئیس جمهوری قانونی و گوایدو رقیب وی به وجود آمده که خود را رئیس جمهوری موقت می خواند. اگر این بحران حل نشود می تواند این کشور را به سوی جنگ داخلی پیش برد. هر یک از دو طرف در این زمینه از پشتیبانی قدرت های بزرگ برخوردارند. آمریکا تلاش می کند با یک تصمیم راهبردی مادورو را از قدرت برکنار کند. آمریکا پیش از مادورو هم برای برکناری «هوگو چاوز» تلاش می کرد، اما در این زمینه موفقیتی به دست نیاورد. مادورو که از سال 2013 قدرت را در کاراکاس به دست گرفته نتوانسته است با آمریکا به تفاهم برسد، بلکه او بر موج انقلابی چاوز سوار شد و با سلطه آمریکا در آمریکای لاتین مخالفت کرد. آمریکا هم اکنون با بسیاری از اقدامات سخت وی را تهدید می کند.
به نوشته الوطن، واشنگتن افرون بر فشارهای اقتصادی که طی سال های گذشته برای فلج کردن اقتصاد ونزوئلا وارد کرده اکنون دست به تحرکات نظامی در مرزهای ونزوئلا و کلمبیا می زند تا مادورو را زیر فشار قرار دهند و او به نفع گوایدو کنار رود. آمریکا این رویکرد را دارد که مادورو بخشی از اردوگاه روسیه و چین است و حضور او در قدرت به معنای موافقت با حضور این دو قدرت در حیات خلوت آمریکا است. این موضوعی است که به هیچ وجه برای واشنگتن پذیرفتنی نیست. روزنامه عربستانی مدعی شد روسیه اقدام به گسترش موشک های راهبردی توپولف تی یو 160 بلک جک در قلمرو ونزوئلا کرده است. افزایش حضور روسیه و چین در آمریکای لاتین سبب شده تحرک در ونزوئلا برای آمریکا به عنوان یک مساله مرگ و زندگی مطرح شود.
به نوشته نشریه «المجد» مصر، به محض اینکه گوایدو خود را به عنوان رئیس جمهوری ونزوئلا معرفی کرد، واشنگتن ریاست جمهوری او را به رسمیت شناخت. این موضوع یک اقدام نامتعارف دیپلماتیک در روابط بین الملل به شمار می رود که تردیدهای درباره نقش واشنگتن برای خارج کردن مادورو از قدرت افزایش داده است. پیش از این نیز واشنگتن صادرات نفتی ونزوئلا را تحریم کرد تا از طریق این طرح ارتش و نیروهای امنیتی وفادار به مادورو را با چالش روبر سازد. در 26 ژانویه هم وزیر امور خارجه آمریکا در نشست شورای امنیت سازمان ملل درباره ونزوئلا در برابر اعضای این شورا ادعا کرد یا باید در کنار آزادیخواهان ونزوئلا باشید و یا اینکه با مادورو و آشوب های ناشی از وی. او از همه اعضای شورای امنیت خواست که از گوایدو حمایت کنند. اما روسیه، چین در مسیر صدور بیانیه از سوی واشنگتن سنگ اندازی کردند.
این رسانه مصری افزود: اکنون در شرایطی که بیشتر کشورهای غربی گوایدو را به رسمیت شناخته اند، روسیه و چین با این موضوع مخالفت کرده اند. با افزایش دامنه بحران سیاسی در ونزوئلا و پافشاری هر یک از طرف ها به موضع خود، تنش ها در این کشور به یک مساله راهبردی بین المللی تبدیل شده است. آمریکا در یک طرف این تنش و روسیه و چین هم در طرف دیگر قرار دارند. هر یک از این دو طرف دارای همپیمانانی هم هستند. ونزوئلا برای هر یک از این طرف ها دارای اهمیت بالایی است. این کشور به عنوان حیات خلوت واشنگتن به شمار می رود که دوست ندارد کسی به آن نزدیک شود. واشنگتن تلاش می کند مانع از نفوذ روسیه و چین در ونزوئلا شود. به ویژه که ونزوئلا طی دو دهه گذشته با روسیه و چین روابط سیاسی، اقتصادی، بازرگانی و نظامی خود را تقویت کرده است. ونزوئلا برای روسیه از اهمیت بالایی برخوردار است. نزدیک بودن این کشور به آمریکا اهمیت آن را دوچندان کرده است. افزون بر این، روسیه در داشتن روابط با ونزوئلا محاسبات راهبردی و اقتصادی خود را دنبال می کند.
در ادامه می خوانیم: رهبران مسکو معتقدند که ناآرامی ها در اوکراین، سوریه و ونزوئلا تلاشی از سوی واشنگتن برای بر هم زدن ثبات نظام هایی است که با واشنگتن همسو نیستند. افزون بر این، روسیه در پایگاه دریایی در جزیره «لا اورچیلا» دارای حضور نظامی است که می تواند واشنگتن را در موضوع اوکراین زیر فشار قرار دهد. در عرصه اقتصادی هم شرکت «روس نفت» دارای سهم 50 درصدی در شرکت نفتی «سیتگو» وابسته به شرکت ملی نفت ونزوئلا است. گزارش ها نشان می دهد که مسکو افزون بر کمک های تسلیحاتی و نظامی به ونزوئلا وام هم داده است. چین نیز روزانه حدود 240 هزار بشکه نفت از ونزوئلا خریداری می کند و در زمینه تاسیس کارخانه خودروسازی و تلفن همراه، راه آهن، توسعه بنادر و زیر ساخت ها به ونزوئلا کمک کرده و از مهمترین تامین کنندگان تسلیحات این کشور است.